Kunsthistorica en auteur Sacha Bronwasser bedenkt verhalen bij een kunstwerk: een schilderij, een foto, een beeld, een installatie, een performance. Soms zijn werk en kunstenaar wereldberoemd, maar het kan ook een werk van een niet zo bekende figuur zijn. Meest moderne kunst, met een enkele uitzondering. Een aantal verhalen staat online, dan worden kunstwerk en maker onder het verhaal onthuld. Als je je aan die volgorde houdt, dus eerst leest dan kijkt, weet je pas achteraf wat Bronwassers uitgangspunt was. Een paar keer werd ik zo nieuwsgierig naar het kunstwerk dat ik al onder het lezen naar het einde van het artikel ben gescrold.

De verhalen zijn net zo divers als de kunstwerken, met als constante dat Bronwasser je met haar setting, personages en detaillering meteen ‘mee’ heeft. Aan verhaalvariatie ontbreekt het niet: er zit een monoloog bij, er is sciencefiction, er is een ik-verteller, er is een (pseudo)-wetenschappelijke rapportage, een personage heeft PTSS, een ander pleegt kunstroof, een suppoost voelt zich belaagd door een kunstwerk, een pas verhuisde man slaat op de vlucht voor zijn opdringerige nieuwe buurtgenoten, een neef ontdekt het geheime leven van zijn overleden tante. Het verband met het kunstwerk is telkens anders maar onveranderlijk frappant. En elke keer levert het voor de lezer een dubbele kennismaking op – met verhaal en kunstwerk. 

In het verhaal ‘Licht’ beschrijft Bronwasser de laatste ogenblikken voor een bomaanslag. Een alwetende verteller concentreert zich op twee mensen in een werkkamer in een statig Parijs’ instituut: archivaris Colette en stagiair Luuk. Met weinig woorden wordt op meerdere niveaus een spanningsboog gecreëerd waar de personages, opgeslokt door hun eigen gedachten en gevoelens, geen weet van hebben. Het is een met vaart verteld verhaal vol wendingen, actueel, onthullend en levensecht: volstrekt geloofwaardige fictie, het vertellen waard. Bronwasser liet zich voor de setting tot in de kleinste details (zoals de kromme laptoprug van de stagiair) inspireren door een houtsnede van Wendelien Schönfeld, die naast deze werkkamer nog diverse andere vertrekken in een bestaand kunstinstituut, het Hôtel Turgot, ‘portretteerde’: een serie schetsen, tekeningen en houtsneden die ik door dit verhaal op het spoor ben gekomen – en die ik zonder het verhaal niet zo aandachtig zou hebben bestudeerd.

◊◊◊

Sacha Bronwasser, De lotgevallen. 2024. Diverse verhalen uit deze verzameling staan ook op de website Mister Motley (‘Het magazine dat kunst en leven aan elkaar knoopt’). De verhalen ‘Licht’ en ‘Spiegel’ zijn een soort vingeroefeningen voor episodes uit de roman Luister, 2023.

Wendelien Schönfeld, Hôtel Turgot, Groene kamer. 2007.

Prent: Londen, 1982. Foto © Gertrudsdottir.
Schooljuf, spion, allebei? Of toch een etalagepop? Sacha Bronwasser zou er wel weg mee weten.