FAQ: persklaar maken en correctie

Veelgestelde vragen, voorzien van antwoorden uit 25+ jaar beroepspraktijk als persklaarmaker en corrector voor hoofdzakelijk literaire uitgeverijen.

Wat is persklaar maken?
Hieronder vallen alle bewerkingen en controles die een boekvertaling (kopij) na aanlevering op de uitgeverij ondergaat voordat de kopij wordt opgemaakt. Veruit de meeste uitgevers besteden dit werk uit aan een zzp’er of freelancer: de persklaarmaker (pkm). Vaak stuurt de redactie de kopij direct door naar een pkm.

Wat doet een persklaarmaker?
Een persklaarmaker leest kopij in opdracht van de bureauredactie van een uitgeverij. Hij werkt aan de hand van de huisstijl van de uitgeverij en verbetert tik- en taalfouten, controleert grammatica, interpunctie en spelling, en doet voorstellen op het gebied van woordkeus, register en stijl. Hij werkt digitaal (in het Word-document) of handmatig (op een print van de kopij, met rood potlood en correctietekens).

Wie beoordeelt het werk van de pkm?
Dat doet de vertaler. Als de pkm de gelezen kopij weer heeft ingeleverd bij de redactie, stuurt die alles door naar de vertaler, die de voorstellen van de pkm wikt en weegt en gewenste wijzigingen invoert in het Word-bestand. De vertaler kan voorstellen waarmee hij het niet eens is, wijzigen of weigeren.

Wat doet een corrector?
Een corrector leest de eerste proef (= opgemaakte tekst) die van het persklaar gemaakte manuscript is gemaakt. De kopij ziet er nu uit als in het boek dat straks wordt gedrukt. De corrector verbetert achtergebleven fouten, let op woordafbrekingen en controleert de tekstopmaak.

Wie beoordeelt het werk van de corrector?
Dat doet de bureauredacteur. Met de vertaler overlegt hij over inhoudelijke wijzigingen.

Wat betaalt het?
Gangbare tarieven zijn 5 of 6 euro per 1000 woorden (pkm) en 4 euro per 1000 woorden (correctie). Uitgeverijen hanteren meestal vaste tarieven, ongeacht de kwaliteit van de kopij. Een wijze pkm let op de tijd die hij aan een opdracht kwijt is, en trekt bijtijds aan de bel bij de bureauredactie als de verhouding tijd-tarief onder druk komt te staan.

Hoe komt de pkm aan opdrachten?
Hij mailt de bureauredactie van een uitgeverij en biedt zijn diensten aan. Soms laat de redactie een open sollicitant een proefopdracht maken. Er is veel aanbod, dus bureauredacties kunnen kieskeurig zijn.

Kun je persklaar maken ergens leren?
Ja, er worden geregeld lezingen, cursussen en workshops aangeboden. Bij een lezing hoor je veel maar doe je zelf weinig. Een meerdaagse workshop waar je zelf veel kunt oefenen is praktischer. Het Literair Vertaalatelier (Oosterhout) biedt twee keer per jaar workshops aan: kleine groepen, veel oefeningen, drie zaterdagmiddagen. Thuis maak je tot besluit een pkm-proef die uitgebreid wordt geëvalueerd, en je krijgt een certificaat van deelname. Heb je interesse? Stuur me dan een berichtje via de Contact-knop in de menubalk, of neem contact op met info@vertalerij.nl.

Verdieping
L. D’hulst en Chr. Van de Poel (red.), Alles verandert altijd. UP Leuven, 2019. Een bundel opstellen over het boekvertalersvak, met in deel IV (‘Na het vertalen’) aandacht voor de verschillende fasen van tekstrevisie, eerst door de auteur of vertaler en vervolgens door redacteur, persklaarmaker en corrector. Je kunt deze publicatie hier bemachtigen als Open Access e-book. Het hoofdstuk over (zelf)revisie is ook geplaatst op de Kennisbank van het ELV.