Het is mijn beurt om het Coventrygebed in te leiden. Dat begint met het aansteken van een kaars, het symbolische licht in het duister. Het is Advent, dus voor de lezing kies ik een gedicht van Hans Andreus: een andere blik op het doorgaans onder gezelligheid en saamhorigheid bedolven kerstgebeuren.

GEEN KERSTCANTATE

Niet alleen in het holst
van de nacht van het jaar,
iedere dag van het jaar
heeft het licht het koud.

Het vraagt om geen engelenstemmen,
het hongert naar
een beetje gerechtigheid
aan deze kant van de tijd.

En dromen doet het ook niet van
eeuwig hemelse zomers
in en om het vaderhuis,
het hunkert naar

aardse dagen ooit
zonder marteling en moord:
het licht dat van puur licht
kind is en woord.

Dit haakt niet aan bij het kerstverhaal dat we kennen uit de evangelies van Mattheus en Lucas. Geen stal, geen kribbe, geen engelen die herders de weg wijzen. De focus ligt op het leven in het hier en nu (‘aan deze kant van de tijd’, ‘aardse dagen’), maar ook de alledaagse kerstsfeer, met boom en muziek en gezellig samenzijn, is afwezig. Het opvallendst is wel dat warmte ontbreekt.

Hans Andreus spreekt alleen over licht, licht dat het koud heeft. In aarzelende, bijna bescheiden bewoordingen (‘ooit’, ‘een beetje’) brengt hij de verlangens van dat klappertandende licht onder woorden (‘een beetje gerechtigheid’, ‘aardse dagen ooit zonder marteling en moord’).

Om tot besluit dat licht zo te identificeren (‘puur’, ‘kind’, ‘woord’), dat het net als in de openingsverzen van het Johannesevangelie samenvalt met het Woord – dus met God.

◊◊◊

Hans Andreus, ‘Geen kerstcantate’. In Verzamelde gedichten, 1983.

In de NBV (2005) begint het Johannesevangelie zo:

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Het was in het begin bij God. Alles is erdoor ontstaan en zonder dit is niets ontstaan van wat bestaat. In het Woord was leven en het leven was het licht voor de mensen. Het licht schijnt in de duisternis en de duisternis heeft het niet in haar macht gekregen.
Joh. 1, 1-5.

Op veel plaatsen wereldwijd klinkt elke vrijdag op het middaguur het Coventrygebed voor vrede en verzoening. Ook Nederlandse kerken doen hieraan mee. Meer informatie op coventryberaad punt nl.

Prent: De kandelaar en de tafel, 2025. Foamdruk © Gertrudsdottir.