Het witte landgoed Dongewyk, vlak voor Tilburg aan de rijksweg gelegen, fascineert me al heel lang. Vooral vanwege de naam en de ouderwetse belettering op de gevel, en in het algemeen vanwege de sfeer van vergane glorie die het gebouw al jaren uitwasemt. Ik ben weleens afgestapt om vanaf het fietspad aan de overkant die letters na te tekenen. En dan vroeg ik me af, waarom heet het hier Dongewyk als de rivier de Donge veel verder naar het noorden ligt?

Als ik tegenwoordig in Tilburg moet zijn ga ik heen over de fietssnelweg langs het spoor maar op de terugweg fiets ik toch even om via de rijksweg zodat ik een zoveelste blik kan werpen op het onveranderlijk verlaten voorgebouw met zijn bijzondere letters.

En toen ik een artikel over de Donge schreef, ‘De blauwsloot’, kwam Dongewyk daar niet in voor – simpelweg omdat ik er niets over wist. Maar dankzij de inspanningen van Theo van Essen van Heemkundekring Tilburg weet ik nu meer. Vandaar dit naschrift.

Dongewyk is de locatie waar het beekje de Lei van naam verandert en verder noordwaarts stroomt als de Donge. Het landgoed ligt er tegenwoordig stil bij, maar dat was in de 19e eeuw wel anders. In 1835 bouwde een Tilburgse textielbaron die wilde uitbreiden er een fabriek waar laken werd gewold, geverfd en gewassen. De arbeiders kregen er huisvesting en het gehucht Dongewijk was een feit. Drie keer raden waar het fabriekswater in werd geloosd . . . De bijnaam ‘de blauwsloot’ was daarmee vanaf de allereerste druppel Donge relevant.

◊◊◊

Dongewyk ligt pal aan de N282 tussen het dorp Hulten en de Tilburgse wijk Reeshof.

Voor dit naschrift maak ik dankbaar gebruik van ‘Het verdwenen dorp Dongewijk’ op de website van Heemkundekring Tilburg. Artikel en foto T. van Essen, 2023.

Het artikel ‘De blauwsloot’ vind je hier.