Volwassenen die elkaar voorlezen: het is een van de intiemste bezigheden die ik ken. Beurtelings luisteren naar een verhaal en er zelf uit voorlezen aan je gehoor brengt de woorden op de pagina tot leven op een wijze die in stilte lezen niet vermag. En terwijl een boekverfilming vaak ongewenst expliciet toont wat er in het hoofd van deze of gene lezer misschien wel heel anders uitziet, tast een goede voorlezing die nauwelijks bewust gevormde beelden niet aan – al kan een voorlezer wel accenten leggen die de lezer kunnen verrassen.

Toen mijn voorleespartner overleed stuitte ik op het fenomeen Librivox: een online platform waar vele tientallen literaire en niet zo literaire werken te beluisteren zijn, in allerlei talen, voorgelezen door vrijwilligers. Het gaat om rechtenvrije werken, dus veel recente titels staan er niet op. Maar dat maakt de collectie niet minder interessant.

Het was in de tijd dat ik bezig was met Georges Rodenbach, wiens korte roman Bruges-la-morte ik in het origineel probeerde te lezen. Dat wilde niet erg vlotten. Op Librivox stond het hele boek, in het Frans, opgedeeld in hoofdstukken, voorgelezen door stemacteur Ezwa. Haar voordracht was een fascinerende luisterervaring, zo fascinerend dat het niet bij één keer luisteren is gebleven.

Rodenbachs roman over ‘het dode Brugge’ ademt een gekwelde, gedragen mysterieuze sfeer, die ook in de twee verfilmingen de boventoon voert. Ezwa’s stem doet er iets anders mee. Haar tempo is hoog, overigens zonder de tekst af te raffelen. Ze loodst de luisteraar kordaat door de hoofdstukken heen, met een timbre waarin geen nuance wordt weggemoffeld. Ze kan gekweld klinken of gedragen, maar ook korzelig of not amused. Bij haar is de stad Brugge, Rodenbachs eigenlijke protagonist, niet op sterven na dood. In Ezwa’s vertolking is ze springlevend.

Het is jammer dat er – vanwege die vermaledijde rechten – zoveel níét op Librivox staat. Maar wat let je om in de privésfeer zo nu en dan een goed verhaal voor te lezen aan je gehoor? Tip: begin met ‘Het vieze hondje’ van Jan Hanlo.

◊◊◊

Ezwa’s voordracht van Rodenbach staat op Librivox. Ik vond hem daar in 2021.

Georges Rodenbach, Bruges-la-morte. 1892. Over Het dode Brugge, de Nederlandstalige uitgave, gaat mijn bericht Ansichtloos.

‘Het vieze hondje’ staat in Jan Hanlo’s bundel Moelmer uit 1967.

Prent: Thuis, 2024. Foto © Gertrudsdottir.