Ariana’s kleding was, zoals gewoonlijk, geheel in beigeachtige kleuren, waarin ze altijd rondliep als een uiting van eerbetoon aan en belachelijk maken van Calvin Kleins schitterende blauw. De bespotting van pretenties, had Claire besloten, kon op zichzelf ook weer pretentieus zijn.
– Amy Waldman

De inzending is een roman van Amy Waldman over de verwikkelingen rondom de keus voor een passend nationaal monument voor de slachtoffers van een 9/11-achtige gebeurtenis in Manhattan, twee jaar na de aanslagen. In de eerste hoofdstukken zet Waldman met vaardige pen de twaalfkoppige jury neer die op het punt staat om uit vijfduizend geanonimiseerde inzendingen het winnende ontwerp te kiezen. Op het moment dat ik bovenstaand citaat tegenkom, op de derde pagina van hoofdstuk 1, zijn er nog twee ontwerpen over: een ervan een tuin, tot ergernis van kunstenares Ariana, die als beeldhouwer-expert zitting heeft in de jury. Claire, door de aanslagen weduwe geworden, vertegenwoordigt de nabestaanden. Zij vindt een tuin juist mooi en passend: een helend ontwerp.

Het verslag van de verhitte slotdiscussie wordt afgewisseld door Claire’s onuitgesproken bespiegelingen over de juryleden die het woord nemen. In deze terloopse commentaren staat nuttige informatie voor de lezer, die in slechts een paar alinea’s een hele rist personages voor de kiezen krijgt en alle zeilen bij moet zetten om de draad niet kwijt te raken.

Terwijl de Amerikaanse editie nog onderweg is van de Koninklijke Bibliotheek naar mijn eigen bibliotheek lees ik  alvast de e-pub van de Nederlandse vertaling, verschenen bij uitgeverij Contact. Daar stuit ik op dat terzijde van Claire:

. . . Calvin Kleins schitterende blauw . . .

Het is vooral de merknaam die bij mij vragen oproept. Wat voor blauw is dat dan? Hoezo is het schitterend? En: hoezo Calvin Klein? Het zijn vragen die ik niet hoef te googelen. Want dat de demonstratieve kledingkeus van de kunstenares geen reactie zal zijn op het onderbroekenblauw van Calvin Klein is ook zonder tussenkomst van een algoritme wel duidelijk. Hier klopt de voornaam niet.

Met het Amerikaanse boek erbij is dat simpel te verifiëren.

Ariana herself was, as usual, dressed entirely in a shade of gruel that she had patented in homage to and ridicule of Yves Klein’s brilliant blue. The mockery of pretension, Claire decided, could also be pretentious.

 

 

‘Yves Klein’s brilliant blue.’ Dit blauw dus. Glanzend of diep (niet ‘schitterend’) ultramarijn, door ‘Yves le monochrome’ in 1957 ontwikkeld en gepatenteerd als IKB, International Klein Blue.

Hoe deze wereldberoemde Franse avant-garde monochromist in handen van uitgeverij Contact een Amerikaanse onderbroekenkoning is kunnen worden, dat had ik graag geweten.

◊◊◊

Amy Waldman, The Submission. 2011.
Nederlandse uitgave De inzending. 2011. Vert. Th. Idema.

De aandachtige lezer is het wellicht al opgevallen: in het hierboven besproken Nederlandse fragment gaat het niet alleen mis met het overtypen van een voornaam. Het beige waarin Ariana, aldus de vertaling, ‘altijd rondliep’ is in het Amerikaanse boek door de kunstenares gepatenteerd – in het Nederlands ontbreken twee cruciale woorden die, als ze niet waren weggelaten, een kunstkritisch statement over het gepatenteerde blauw van Yves Klein hadden onthuld.

Twee missers in één zin, dat geeft weinig hoop op een getrouwe vertaling van al die andere zinnen in dit boek.

Meer over Yves Klein in het artikel ‘Levenslust’.