Antiheld

1982-xx-xx London Oxford St Xmas Shopping PHOTO GERTRUDSDOTTIR

Ah! Vanitas vanitatum! Which of us is happy in this world? Which of us has his desire? Or, having it, is satisfied?
– William Makepeace Thackeray

In de koude winter van ’79 waar ik eerder over schreef las ik Vanity Fair, een satirische roman die de ondertitel ‘A Novel Without a Hero’ meekreeg. Het personage Becky Sharp zou later worden uitgeroepen tot de allereerste antiheld in de Angelsaksische literatuur. Via haar neemt William Makepeace Thackeray de Engelse standenmaatschappij van zijn (19e) eeuw op de hak, en de lezer bij de neus, want zijn verteller is 100% onbetrouwbaar. Met als klap op de vuurpijl de laatste alinea’s, die alles wat op de voorgaande pagina’s is gezegd in een nieuw licht zetten. En dan komen de fameuze regels die ik boven aan deze post heb gezet.

Ach! Lucht en leegte! Wie van ons is gelukkig op deze wereld? Wie van ons heeft zijn verlangen? Of is daarmee tevreden?

Het gekke was, die regels kende ik al, in een heel andere context. Niet van het boek Prediker (waar ‘lucht en leegte’ toen nog ‘ijl en ijdel’ heette), daar zou ik pas jaren later bij terechtkomen. Maar van een eigentijdse antiheld, Ian Dury, die de Engelse standenmaatschappij van zijn (laat 20e) eeuw zo genadeloos op de hak nam dat de BBC niet al zijn platen wenste te draaien. Mij gaf hij echter steeds weer nieuwe reasons to be cheerful.

◊◊◊

Het boek Prediker, 1, 2. In het Oude Testament.
William Makepeace Thackeray, Vanity Fair. A Novel without a Hero. 1847. Nederlandstalige uitgave Kermis der ijdelheid, vert. en bew. M. Knape. 1972.
Ian Dury citeert Thackeray’s famous last lines in de song ‘This is What We Find’. Album: Ian and the Blockheads, Do It Yourself, 1979.
Prent: Londen, 1982. Foto © Gertrudsdottir.