Het leuke van een leesclub is dat ik me diverse keren per jaar in andermans boekenkeuze verdiep. Dat is niet altijd een onverdeeld genoegen, maar wel een manier om mijn eigen smaak en voorkeuren tijdelijk buitenspel te zetten. Dat werkt, want als het voor de leesclub is, schort ik mijn oordeel op en lees ik stug door, ook als het boek me raakt noch interesseert.

Zo heb ik de afgelopen jaren meer dan eens toptientitels gelezen waar ik zonder de club niet naar had getaald – en bij de bespreking ervan me ook nog eens goed vermaakt. Het komt maar een enkele keer voor dat een boek me zo tegenstaat dat ik het bijna niet gelezen krijg. Op de lijst met gelezen boeken staat ook weleens titel die ik me met de beste wil van de wereld niet meer kan herinneren. Zelfs als het om een titel gaat die ik buiten het clubgebeuren om heb gelezen.

Dat overkwam me bij In het oog, de succesroman van Marijke Schermer, voor mij de laatste clubtitel van dit seizoen. De titel klonk bekend, de uitleenterminal in de bibliotheek meldde inderdaad dat ik het al eens geleend had. Maar de eerste hoofdstukken zeiden me niets, Nicola’s verbroken relatie met Bé, hun impotente communicatie, haar sneue carrière als sjoemelende bacterieonderzoeker: ik vond het allemaal maar slaapverwekkend suf.

Pas bij hoofdstuk vijf werd mijn geheugen wakker: O ja, ze gaat die gast stalken.

En hoe! Nicola loopt Louis Kosta niet zomaar een beetje na op straat, nee, ze dringt binnen in zijn huis, in zijn laptop, in zijn kasten en lades – ze drinkt zijn wijnglas leeg zonder dat hij het in de gaten heeft. Zelfs als ze elkaar via Tinder in het echt ontmoeten en ze een soort van relatie krijgen, blijft ze op zijn leven parasiteren, zijn privacy schenden.

Onbegrijpelijk dat ik dat vergeten was, dat me bij deze herlezing pas opvalt hoe verknipt Nicola is – als onderzoeker en als mens.

Net als elke ik-verteller heeft Nicola macht, grote macht, ook over de lezer. Zij bepaalt hoe ze haar verhaal vertelt, hoe ze zichzelf presenteert. Blijkbaar heeft ze me daarbij bij onze eerste kennismaking behoorlijk in de luren gelegd: ik was vooral nieuwsgierig naar hoe dit ging aflopen, net als zij wilde ik al die vermeende geheimen van Louis Kosta weten. Nu ik In het oog met gepaste afstandelijkheid herlees, vind ik haar vooral sneu.

Maar de gedachte dat ik voor de duur van die eerste lezing even werd zoals zij is fascinerend.

◊◊◊

Marijke Schermer, In het oog. 2023.

Een ander leesclubboek dat ook een parasitair personage opvoert, maar dan als bijfiguur, is Luister van Sacha Bronwasser. De verknipte Florence, docent fotografie aan de kunstacademie, maakt onder het mom van kunst bedrijven op schokkende wijze misbruik van haar macht over studente Marie, die jaren later in staat blijkt tot soevereine wraak.

Prent: Kurhaus Binz, 2019. Foto © Gertrudsdottir.